Criminelen dringen steeds dieper door in vastgoed, horeca, zorg en transport. Nederland beweegt zo richting een parallelle economie, waarin de overheid minder grip krijgt en burgers afhankelijker worden van criminele netwerken.
Dat staat in een rapport van het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit, dat in handen is van de NOS.
Volgens dat onderzoek ontstaat er in Nederland een soort parallelle economie die steeds sterker verweven raakt met de legale wereld. Criminele activiteiten zouden zich niet meer beperken tot de onderwereld, maar juist ook doordringen in sectoren zoals vastgoed, transport, de zorg, horeca en de detailhandel. Daardoor lopen die werelden steeds meer door elkaar heen.
Het onderzoek van het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit is gedaan in opdracht van de overheid, het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Rapport waarschuwt voor ‘staat binnen een staat’ in Nederland
Het kenniscentrum waarschuwt dat deze ontwikkeling kan uitgroeien tot een gevaarlijke situatie. Als die verwevenheid verder toeneemt en de grip van de overheid verder verzwakt, kan er op termijn een soort ‘staat binnen een staat’ ontstaan, meldt de NOS.
„Net als betonrot baant de ondermijnende criminaliteit zich een weg naar binnen: vaak onzichtbaar. Maar ondertussen tast het sluipenderwijs de dragende structuren van de samenleving aan”, staat in het rapport.
Hoe criminelen ondernemers afhankelijk maken na noodsituaties
Aan wat voor voorbeelden moet je denken als het gaat om criminele activiteiten? Er zijn aanwijzingen dat criminele organisaties alternatieven aanbieden voor maatschappelijke voorzieningen, zoals doktersrecepten, woonruimte of bescherming. Wanneer mensen op zo’n aanbod ingaan, worden ze steeds afhankelijker.
Een voorbeeld dat wordt genoemd zijn de overstromingen in Valkenburg in 2021, waarbij hulp van de overheid niet op gang kwam. Horecaondernemers die in geldnood kwamen, kregen in plaats daarvan financiële hulp aangeboden vanuit het criminele milieu. „Daarna benaderen criminelen kwetsbare ondernemers om hun geld wit te wassen, drugshandel te faciliteren of vergaderruimte beschikbaar te stellen.”
Snapchat-groepen lokken jongeren met criminele ‘klusjes’
Het rapport zegt dat de overheid daarom ook meer aandacht moet hebben voor de bescherming van jongeren. „Jongeren zijn voor criminele organisaties goedkope, vervangbare arbeidskrachten binnen een illegale economie die voortdurend op zoek is naar nieuw ‘personeel’. Daarbij lopen jongeren bij aanhouding juridisch minder risico”, meldt het rapport.
Platforms als Snapchat faciliteren grootschalige werving door in groepen met tienduizenden jongeren aanbiedingen te doen om ‘klusjes’ uit te voeren.
Gemeenten moeten malafide vastgoedeigenaren kunnen blokkeren
Omdat de overheid de grip dreigt te verliezen op de georganiseerde criminaliteit, komt het kenniscentrum met tal van adviezen. Gemeenten zouden in bepaalde buurten bijvoorbeeld eerst recht moeten krijgen op de aankoop van vastgoed, zodat ze kunnen voorkomen dat panden opnieuw in handen komen van malafide verhuurders of investeerders.
Ook adviseert het rapport een strengere aanpak van cryptovaluta. Verder moet het makkelijker worden om crimineel vermogen en waardevolle goederen sneller in beslag te nemen, ook zonder dat er al een veroordeling is.
34 procent van criminele organisaties is al langer dan 10 jaar actief
Uit onderzoek blijkt dat 34 procent van de criminele organisaties al meer dan tien jaar actief is en erin slaagt hun invloed en machtspositie lang vast te houden. Volgens het kenniscentrum is bovendien het dalende vertrouwen in de overheid een zorgwekkende ontwikkeling.
Dat kan leiden tot minder bereidheid om regels te volgen of misstanden te melden, en tot een afname van zowel het gezag van de overheid als de sociale controle in wijken. Criminele organisaties profiteren juist van zo’n situatie, omdat ze zo makkelijker hun positie kunnen versterken.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Deze drank hydrateert beter dan water bij hitte (en het is geen thee)
- De Spaarrekening van Fleur (32): ‘Ik heb minder spaargeld dan mijn partner denkt’
- De Financiële fout van Jonathan (34): ‘Ik wilde mijn spaargeld niet aanraken en ging daarom lenen’
- Nederlanders zijn het meest bang voor deze vorm van oplichting op vakantie
- Je gaat straks meer dan 1000 euro belasting aan het waterschap betalen: ‘Grofweg een verdubbeling’
