Een speciale Europese onderzoekscommissie raadt aan om sociale media te verbieden voor kinderen onder de 13 jaar. Ook in Nederland moet zo’n verbied gaan geleden. Na de zomer moet het voorstel concrete invulling krijgen.
De Europese Commissie heeft een speciale adviescommissie in het leven geroepen die onderzoek heeft gedaan naar social mediagebruik. Dat resulteerde in een onderzoek van meer dan honderd pagina’s lang. De conclusie is helder: sociale media is voor kinderen onder de 13 niet aan te raden, het is schadelijk en onveilig voor hen.
Nieuwe richtlijnen
Het onderzoek raadt aan om jonge kinderen alleen social media te laten gebruiken onder begeleiding van bijvoorbeeld de ouders. Idealiter zou dat dan alleen gebeuren vanwege educatieve doeleinden. Bovendien zou een tijdslimiet aan te raden zijn.
„Social mediaplatforms brengen diverse risico’s met zich mee voor de gezonde ontwikkeling en het welzijn van minderjarigen”, valt te lezen in het onderzoek. „Het gaat hierbij onder meer om risico’s op overmatig gebruik door verslavende functies, het uitstellen van activiteiten die gunstig zijn voor de ontwikkeling, en blootstelling aan schadelijke inhoud en ongepaste online contacten.”
Leestip: Waakhond slaat alarm: zo maken algoritmes van sociale media meningsvorming nu kwetsbaar
Trucjes om regels te omzeilen
Daarom zouden sociale media voor kinderen onder de 13 jaar dus niet toegankelijk moeten zijn. Of dat ook daadwerkelijk gaat lukken, is nog zeer de vraag. In andere landen zoals Australië geldt al langer een leeftijdsverbod. Daar weten kinderen handig omheen te werken door middel van bijvoorbeeld maskers en het gebruik van een VPN, een truc waarmee het voor social mediaplatforms lijkt alsof je in een ander land bent.
De Europese onderzoekscommissie erkent die gebreken ook, maar meent dat de leeftijdsbeperking moet gelden als het startsein voor een culturele verandering. „Leeftijdsbeperkingen uit voorzorg zijn directe maatregelen om het langetermijndoel te bereiken: zorgen dat sociale media en digitale omgevingen veilig zijn voor minderjarigen door een cultuurverandering te bevorderen.”
En, valt verder te lezen in het onderzoek: „De meeste minderjarigen blijken manieren te vinden om deze regels te omzeilen. Tegelijkertijd zijn sommige minderjarigen gestopt met het gebruik van risicovolle sociale media en andere digitale diensten, waardoor ze nu meer tijd hebben voor offline activiteiten.”
Nederlandse plannen
In Nederland waren ook al plannen om een leeftijdsbeperking voor sociale media in te stellen. Vooralsnog stond die leeftijd op 15 jaar, maar dat gold slechts als voorbeeld in een motie die is ingediend in de Tweede Kamer. Als de Europese richtlijnen ingaan, is het de vraag wat er met dat Nederlandse initiatief gebeurt. Na de zomer moeten de adviezen van het Europese onderzoek meer invulling krijgen.
Toch zijn sommige experts nog terughoudend. Het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) beredeneert bijvoorbeeld dat een leeftijdsnorm de focus weghaalt van wat echt belangrijk is, namelijk een veilige online omgeving voor kinderen.
Ook daar is de onderzoekscommissie het mee eens. „Hoewel leeftijdsbeperkingen voor toegang tot sociale media op kritiek zijn gestuit, kunnen ze een noodzakelijke voorzorgsmaatregel zijn totdat is aangetoond dat omgevingen op sociale media veilig zijn voor kinderen en jongeren, of totdat er veilige alternatieven beschikbaar komen.”
