Het Openbaar Ministerie (OM) legt burgers steeds vaker buiten de rechter om een straf op, maar doet dat nog altijd niet overal volgens de regels. Vooral fouten in strafbeschikkingen kunnen verdachten direct raken.
Tot die conclusie komt de procureur-generaal van de Hoge Raad. Het is niet de eerste keer dat het OM op de vingers wordt getikt voor die fouten.
De officier van justitie, onderdeel van het Openbaar Ministerie – de overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten -, mag in sommige gevallen zogenoemde strafbeschikkingen opleggen. Dat is bijvoorbeeld een geldboete, taakstraf of een schadevergoeding die buiten de rechter om wordt opgelegd. Uit onderzoek blijkt alleen dat het proces niet altijd naar behoren verloopt.
Waarom fouten in een OM-strafbeschikking grote gevolgen kunnen hebben
In het rapport van de procureur-generaal komt naar voren dat het OM bij het opleggen van straffen en boetes verschillende wettelijke voorschriften niet naleeft. Zo worden omschrijvingen van strafbare feiten verkeerd opgeschreven in de strafbeschikking. Daardoor zijn een aantal strafzaken als gebrekkig beoordeeld door de Hoge Raad.
Ook blijven verplichte vertalingen voor buitenlandse verdachten vaak achterwege. De communicatie naar verdachten is volgens de procureur-generaal ‘voor verbetering vatbaar’. Bij hoeveel strafzaken het precies mis is gegaan, is niet bekend.
Vaker op de vingers getikt
De Hoge Raad tikte het OM al eens eerder op de vingers. Al in 2022 werd er een rapport naar buiten gebracht waaruit blijkt dat het OM de strafbeschikkingen niet altijd naar behoren uitvoert. Ook toen werden omschrijvingen van strafbare feiten soms als gebrekkig beoordeeld. Er werd een aantal adviezen en richtlijnen door de Hoge Raad opgesteld om de rechtsgang beter te laten verlopen.
Op sommige van die punten liet het OM de afgelopen vier jaar geen verbetering zien. „Slechts aan twee van de vier aanbevelingen uit het rapport is voor een deel opvolging gegeven”, schrijft de procureur-generaal. Volgens het NRC is het voor de zesde keer dat de toezichthouder vaststelt dat het OM bij strafbeschikkingen strijdig handelt met wet- en regelgeving.
Nieuw systeem
De Hoge Raad deed opnieuw onderzoek naar het OM omdat de overheidsinstantie sinds 2025 vaker strafbeschikkingen oplegt. Het OM doet dat zodat de rechtbanken meer tijd hebben voor zwaardere strafzaken.
Uit het onderzoek van de Hoge Raad blijkt dat het OM de wettelijke voorschriften nog niet beter naleeft omdat er een nieuw systeem op komst is. „De door het OM voorgenomen maatregelen tot verbetering van de feitomschrijvingen en de kwalificaties zijn doorgeschoven naar de invoering van een nieuw zaaksysteem.”
Voor de procureur-generaal is dat daarentegen geen excuus. „Dat neemt niet weg dat ook in het huidige verouderde zaaksysteem GPS handmatig verbeteringen kunnen worden aangebracht.” Er wordt geadviseerd om desnoods handmatig aanpassingen van feitenomschrijvingen door te voeren. „Zolang de automatisering voor een passende feitomschrijving ontoereikend is.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Deze drank hydrateert beter dan water bij hitte (en het is geen thee)
- Dit is het salaris van prinses Ariane na haar studie
- De Spaarrekening van Fleur (32): ‘Ik heb minder spaargeld dan mijn partner denkt’
- Samantha (37) in Burenruzies: ‘De buren gebruiken zonder te vragen onze kliko’
- Laura (27) dankbaar dat ze brood kan verdienen met het steunen van goede doelen: ‘En we maken nog impact in Afrika ook’
