Stel je voor: je maakt een luchtballonvaart, en plotseling gaat het mis. Het klinkt als een onwaarschijnlijk scenario, maar toch gebeurt het. Waar luchtballonongelukken vroeger nauwelijks in het nieuws kwamen, zijn er de afgelopen tijd in korte tijd al twee incidenten geweest. Dat roept vragen op: hoe veilig is zo’n tocht in een luchtballon eigenlijk?
Hoewel het vorige incident fataal afliep, is er dit keer enkel sprake van een gewonde. Het gaat om een ongeluk in Veendam, daar is maandagavond een luchtballon hard neergekomen. Hulpdiensten zijn daarna massaal uitgerukt.
Weer ongeluk met luchtballon
De luchtballon die in Veendam landde, had meerdere inzittenden aan boord. Zeker een van de inzittenden is gewond geraakt, meldt de politie, die spreekt van een ‘stevige landing’. Het slachtoffer was wel aanspreekbaar en is naar het ziekenhuis gebracht, meldt Hart van Nederland.
Het is onduidelijk hoe het ongeval heeft kunnen gebeuren. Wel is het duidelijk dat de ballon niet naar beneden is gekomen door mankementen, volgens de woordvoerder. „Het gaat om een geplande landing die niet helemaal goed is uitgepakt.” De brandweer moest de gewonde persoon uit het mandje van de luchtballon halen, zegt een woordvoerder van de Veiligheidsregio. Die persoon werd eerst in de ambulance behandeld en daarna naar het ziekenhuis gebracht.
Eerder ongeluk
Dit is het tweede ongeluk met een ballon in een maand. Bij een eerder ongeval met een luchtballon bij het Friese De Hoeve was de situatie nog ernstiger: daar kwam een 66-jarige vrouw om het leven en raakten meerdere mensen gewond. Bij dat ongeval stortte de luchtballon neer in een weiland. In de mand zaten 34 mensen, onder wie een piloot en copiloot.
Een onverwachte harde windvlaag tijdens de daling was toen de oorzaak. De luchtballon kwam daardoor al stuiterend tot stilstand. Wat dit keer de oorzaak is, is dus nog niet bekend. De politie overlegt of er verder onderzoek nodig is.
Onderzoek naar ongelukken
De Onderzoeksraad voor Veiligheid pleit voor betere voorlichting aan mensen die een ballonvaart gaan maken. Dat zegt de OVV in een onderzoeksrapport over een ongeval met een heteluchtballon in Houten van al langer geleden, in 2023. Daarbij raakte een vrouw ernstig gewond nadat ze onder de mand van een luchtballon bekneld was geraakt. Dit was voordat de ongelukken van deze maand plaatsvonden.
Wat zegt de uitkomst van het onderzoek nog meer? Mensen die een ballonvaart maken, zouden vooraf veel duidelijker moeten worden geïnformeerd over wat zo’n tocht precies inhoudt en wat er van hen verwacht wordt bij het instappen. Met die informatie kunnen passagiers beter bepalen of ze mee willen of niet.
Nu ligt die keuze volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid vooral bij de passagiers zelf. „Het varen met een luchtballon is een prachtige belevenis, maar niet risicoloos”, zegt OVV-voorzitter Chris van Dam. Bij het instappen is volgens hem sprake van een dynamische situatie.
Incident uit 2023
Bij het incident in 2023, de aanleiding voor het onderzoek, zouden twee ballonnen toen tegelijkertijd een vaart maken, maar nadat de eerste was opgestegen, kwam de ballon die nog aan de grond stond in de problemen.
Er ontstonden drukverschillen en windvlagen waardoor de mand van de ballon door het weiland werd gesleept. Op dat moment waren passagiers aan het instappen. Een vrouw raakte bekneld onder de mand en liep zware verwondingen op.
Advies van experts
Maar is een ballonvaart doen wel veilig? Dat antwoord is toch ja, maakt woordvoerder Monique Hoogeslag van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (KNVvL) duidelijk in EenVandaag. „Ballonvaart is veilig. Op jaarbasis worden achtduizend ballonvaarten gemaakt met in totaal zo’n 65.000 passagiers. Per jaar zijn er pakweg tien incidenten, van een schaafwondje tot een verstuikte enkel van iemand die in een konijnenhol stapt. Een ballonongeluk met dodelijke afloop kwam voor het laatst in 1993 voor.”
Hoogeslag meent dus dat het toeval is: „In dertig jaar tijd is dit nog nooit gebeurd, dus om nu te zeggen: alles moet anders, dat zal het onderzoek moeten uitwijzen”, zegt Hoogeslag na aanleiding van het eerste incident. Toch sluit ze niet uit dat de gordels er komen. „Veiligheidsgordels zijn de afgelopen jaren niet nodig gebleken. Maar die hadden nu misschien wel geholpen.”
Hoe ontstaat een ongeluk?
Toch is het de laatste tijd twee keer misgegaan, hoe kan dat dan? „Maar eens in de zoveel tijd wijkt de werkelijkheid af van de verwachting, dat is hier misschien gebeurd. Als er weinig wind staat, raakt de ballon de grond en blijft-ie rechtop staan en kun je er met de beste wil van de wereld niet uitvallen”, benadrukt Hoogeslag.
„Kennelijk hebben een paar mensen zich niet goed kunnen vasthouden”, zegt Hoogeslag over het ongeluk eerder deze maand. „Terwijl 29 mensen wel in de mand zijn gebleven.” Twijfelen aan de piloten van de ballon blijkt ook niet nodig: „Piloten worden enorm getraind, ze moeten vakken als meteorologie, navigatie en luchtvaartwetgeving beheersen.” Ook moeten piloten eerst veel ervaring opdoen, pas na 100 uur vliegen mogen ze acht passagiers meenemen. “En elke twee jaar moet je opnieuw examen doen.”
