Veel Nederlanders denken dat vluchtelingen niet mogen werken. „Ze zitten in een azc en leven van een uitkering”, is een veelgehoord misverstand. Dat klopt niet. Zeker nu in het nieuws kwam dat een statushouder aan de slag gaat als verpleegkundige – terwijl de zorg een enorm tekort kent – is het tijd om uit te leggen hoe nu het écht zit.
Nederland komt tienduizenden verpleegkundigen tekort. Ziekenhuizen, verpleeghuizen en de thuiszorg trekken al jaren aan de bel. Het nieuws dat statushouders met een zorgachtergrond hier instromen, krijgt daardoor veel aandacht. Dat roept de vraag op: mogen vluchtelingen zomaar werken?
Asielzoekers: beperkt recht op werk
Termen zoals ‘asielzoeker’ en ‘statushouder’, worden veel door elkaar gebruikt. Wat is het verschil? Een asielzoeker is iemand die in Nederland bescherming aanvraagt en nog wacht op een beslissing. Voor hen gelden strenge regels. Werken mag pas na zes maanden verblijf in een asielzoekerscentrum.
Daarnaast moet een werkgever een tewerkstellingsvergunning aanvragen bij het UWV. Zelfs dan mogen asielzoekers maar 24 weken per jaar werken. De reden voor die beperking is dat de overheid wil voorkomen dat werk een prikkel wordt om asiel aan te vragen. In de praktijk betekent dit dat maar een kleine groep asielzoekers tijdelijk aan de slag kan.
Statushouders: dezelfde rechten als Nederlanders
Een statushouder is een asielzoeker die een verblijfsvergunning heeft gekregen. Daarmee verandert alles: zij hebben vrije toegang tot de arbeidsmarkt, er is geen tewerkstellingsvergunning meer nodig en zij mogen voltijd werken of een eigen bedrijf beginnen. Hun rechten zijn dus gelijk aan die van Nederlandse burgers. Alleen voor zogenaamde ‘beschermde beroepen’ gelden extra eisen. Dit zijn beroepen waar je erkend diploma of officiële erkenning voor nodig hebt, zoals ingeschreven staan in een register.
Verpleegkundige is een beschermd beroep
Verpleegkunde is in Nederland zo’n beschermd beroep. Dat betekent dat iemand ingeschreven moet staan in het BIG-register, het officiële beroepsregister voor de zorg. Buitenlandse diploma’s worden eerst getoetst door het CIBG, de instantie die de registratie beheert. Soms moet er een aanvullend examen worden afgelegd of een periode onder supervisie gewerkt worden. Ook de taaltoets Nederlands is verplicht, meestal op niveau B1 of B2. Pas daarna mag iemand officieel zelfstandig als verpleegkundige werken. Tot die tijd kunnen statushouders vaak wel als zorgassistent of in ondersteunende functies aan de slag.
Van assistent naar verpleegkundige
In ziekenhuizen zoals het UMCG en in regionale projecten werken statushouders al in de zorg. Vaak beginnen zij als zorgassistent, krijgen taallessen en begeleiding en groeien door richting hun verpleegkundig diploma of BIG-registratie. Het resultaat is win-win: nieuw personeel voor de zorgsector waar een schreeuwend tekort aan personeel is en een kans voor statushouders om hun beroep opnieuw op te pakken.
Misverstanden rond statushouders en vluchtelingen
Het idee dat vluchtelingen niet mogen werken, is dus onjuist. Alleen tijdens de eerste fase van de asielprocedure zijn de regels beperkt. Zodra iemand een verblijfsvergunning heeft, mag hij of zij gewoon werken, net als iedere Nederlander. En verpleegkundige worden kan zeker, al gelden daar de wettelijke eisen van diploma-erkenning en BIG-registratie.
Toch is het in de praktijk voor veel vluchtelingen lastig om werk te vinden. In 2019 is een onderzoek uitgevoerd, waaruit bleek dat slechts een kwart van de statushouders die sinds 2014 in Nederland wonen, betaald werk heeft gevonden. Daarom riep de Sociaal Economische Raad (SER) gemeenten, werkgevers en andere partijen op om beter samen te werken, om zo vluchtelingen aan een baan te helpen. Later, in 2022, is er door het kabinet gesproken over het versoepelen van de regels rond de werkvergunning, zodat het voor Oekraïense vluchtelingen makkelijker is om aan het werk te gaan. Kortom: ja, statushouders mogen werken, maar de praktijk is weerbarstig.
Conducteurs en machinisten NS krijgen stevige loonsverhoging: zijn de stakingen nu voorbij?
Amsterdam wil voorrang statushouders op sociale huurwoningen toch behouden
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
