De eerste generatie die compleet digitaal opgroeide, zit meer op social media dan welke generatie ook. Maar juist veel van deze jongeren hebben een opmerkelijke mening. Social media had wat hen betreft nooit moeten worden uitgevonden.
Bij Nederlandse jongeren groeit het ongemak over de rol die socialmediaplatforms in hun leven spelen. Dat blijkt uit het tiende Grote Jongerenonderzoek van Mediahuis Nederland (waar Metro onder valt) en MediaTest. Ruim 2600 jongeren tussen de 15 en 35 jaar zijn daarvoor ondervraagd.
Wat in het onderzoek ook duidelijk werd: ervan balen of niet, jongeren besteden gemiddeld 3,9 uur per dag aan social media en ruim vijf uur aan hun smartphone. Bijna twee derde vindt zelf dat dit te veel is. Daar iets aan doen lijkt een goed idee, zo blijkt uit een eerder Metro-artikel: een uur minder social media per dag maakt jongeren minder eenzaam.
Besef van de keerzijde van social media groeit
Jongeren kijken volgens het onderzoek steeds kritischer naar hun eigen online gedrag. Waar social media jarenlang een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven was, groeit nu het besef van de keerzijde. Meer dan een derde van de jongeren zegt zich weleens verdrietig, onzeker of somber te voelen na het gebruik van social media. Daarnaast vindt 39 procent – 4 op de 10 – dat het misschien beter was geweest als het nooit was uitgevonden. Vooral onder de jongste generatie neemt die gedachte opvallend snel toe.
Leestip: Waakhond slaat alarm: zo maken algoritmes van sociale media meningsvorming nu kwetsbaar
Notificaties uit, tijdslimieten aan
Toch verlaten jongeren de platforms niet massaal. Integendeel: TikTok blijft groeien en wordt inmiddels door 62 procent van de jongeren gebruikt. Instagram is nog altijd het grootste platform, maar laat voor het eerst in jaren een duidelijke daling zien. Jongeren keren social media dus niet de rug toe, maar gaan er wel bewuster mee om. Zo neemt 86 procent actief maatregelen om minder tijd online door te brengen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door notificaties uit te zetten of tijdslimieten in te stellen.
Nieuws via social media, kidfluencers en AI
42 procent van de jongeren gebruikt social media als belangrijkste nieuwsbron, met name Instagram en TikTok. Tegelijkertijd blijft het vertrouwen in datzelfde nieuws beperkt. Een ruime meerderheid van de jongeren zegt regelmatig nepnieuws tegen te komen. Voor verdieping en betrouwbaarheid van nieuwsonderwerpen wenden jongeren zich steeds vaker tot journalistieke nieuwsmerken.
Jongeren zijn, zo blijkt uit het onderzoek, kritisch op verschillende vormen van reclame (zoals het aanprijzen van online gokken). Twee derde vindt dat ‘kidfluencers’ – kinderen die voorkomen in commerciële socialmediacontent – niet zouden moeten bestaan. Vrouwen zijn hierover kritischer dan mannen. Het kabinet denkt overigens na over een verbod.
AI wordt door jeugd meer praktisch en als klankbord ingezet
ChatGPT wordt door jongeren vooral gebruikt als zoekmachine en voor het (her)schrijven van teksten. Ook voor school en studie blijft AI een belangrijk hulpmiddel. Opvallend is dat het gebruik voor inspiratie afneemt. AI wordt juist vaker ingezet voor praktische toepassingen, zoals medische vragen en design. Jonge vrouwen gebruiken AI vaker dan mannen voor medische vragen en als persoonlijk klankbord of dagboek.
Met het groeiende gebruik van AI nemen ook de zorgen toe. Steeds meer jongeren denken dat AI hun toekomstige baan mogelijk overbodig maakt. Vooral 15- tot 21-jarigen liggen hier vaker wakker van dan een jaar geleden. In 2018 was 5 procent van de jongeren bang dat robots hun baan zouden overnemen. Inmiddels vreest 60 procent dat AI een bedreiging kan vormen voor hun toekomstige werk.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Consumentenbond onthult goedkoopste supermarkten van 2026: verrassende verschuiving aan de top
- Rico Verhoeven en Naomy van Beem vlak voor huwelijk uit elkaar: ‘Opeenstapeling van gebeurtenissen’
- De Beleggingsrekening van Jeroen (44): ‘Ik beleg voor mijn kinderen, zodat ze er later wat aan hebben’
- Fenneke (36) in Burenruzies: ‘De bovenburen bewaren hun vuilniszakken weken op het balkon, er vallen zelfs maden naar beneden’
- Vanaf 1 juli veranderen deze regels: dit merk je aan je salaris, huur en boodschappen
