Verzekeraar a.s.r. biedt vandaag officieel excuses aan nadat drie jaar historisch onderzoek uitwijst dat rechtsvoorgangers actief profiteerden van slavernij en dwangarbeid. De verzekeraar noemt de uitkomsten een pijnlijke bladzijde en wil in gesprek over herstel.
Tussen 2023 en 2026 heeft onderzoeksbureau Stad en Bedrijf gekeken naar welke rol de voorgangers van a.s.r. speelden in het koloniale en slavernijverleden. Het onderzoek laat zien dat rechtsvoorgangers van het bedrijf actief betrokken waren bij slavernij en dit systeem mede mogelijk maakten in een gebied dat we nu kennen als Indonesië.
„Dit betrof geen incidentele betrokkenheid, maar de verzekeraar maakte onderdeel uit van het systeem van slavenhandel en verdiende aan de uitbuiting van tot slaaf gemaakte mensen”, schrijft het onderzoeksbureau.
Onderzoek: rechtsvoorgangers a.s.r. verzekerden slavenschepen en koloniale handel
„Zij (de rechtsvoorgangers, red.) verzekerden slavenschepen, koloniale goederenstromen en handelsbelangen die direct verbonden waren met slavernij en dwangarbeid”, zegt a.s.r. in een verklaring. „Dit betrof geen incidentele betrokkenheid, maar de verzekeraar maakte onderdeel uit van het systeem van slavenhandel en verdiende aan de uitbuiting van tot slaaf gemaakte mensen.”
Ingrid de Swart, CEO van a.s.r., biedt daarvoor haar excuses aan. „Het onderzoek geeft inzicht in een pijnlijke bladzijde uit onze geschiedenis”, zegt zij. „Wij zien ons verleden onder ogen en nemen onze morele verantwoordelijkheid voor de betekenis daarvan in het heden en de toekomst. De publicatie van dit onderzoek vormt een startpunt voor verdere dialoog en onderzoek naar de vraag hoe wij onze excuses betekenisvol kunnen invullen.”
DNB bood in 2022 al excuses én stelde 5 miljoen euro beschikbaar
A.s.r. is niet het enige bedrijf in Nederland dat excuses aanbiedt wegens betrokkenheid bij het slavernijverleden. Sterker nog, meerdere bedrijven hebben onderzoek laten doen naar hun verleden. Het gaat dan met name om banken. Zo is de geschiedenis van De Nederlandsche Bank (DNB) naar eigen zeggen ook ‘nauw verweven’ met slavernij.
„DNB was vanaf 1814 als instituut indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij”, zegt de bank. „Meer dan hun tijdgenoten waren meerdere vooraanstaande DNB’ers betrokken bij koloniale slavernij: niet vanuit hun DNB-functie, maar wel privé. Zo waren verschillende van hen direct zakelijk betrokken bij slavernijgerelateerde ondernemingen en sommigen ook bij het management van plantages.”
Op 1 juli 2022, tijdens de jaarlijkse viering van Keti Koti, bood DNB excuses aan. Ook maakten zij eenmalig 5 miljoen euro vrij voor educatie en behoud van historisch erfgoed.
ABN AMRO erkende rol van voorgangers in slavernij
Ook de bank ABN AMRO heeft excuses aangeboden vanwege het verleden. Rechtsvoorgangers van die bank waren ook betrokken bij slavenhandel, plantageslavernij en de handel in producten die hun oorsprong vonden in slavernij. Hope & Co., de voorganger van ABN AMRO, was de grootste financiële handelsonderneming van Nederland aan het eind van de achttiende eeuw. Slavernijgerelateerde activiteiten waren een kernactiviteit van dit bedrijf.
De bank geeft aan dat ze hebben overlegd met diverse vertegenwoordigers uit de gemeenschappen van nazaten over de onderzoeksresultaten. Daaruit is voortgekomen dat er concrete stappen worden genomen om de maatschappelijke achterstand te helpen verbeteren die nazaten van tot slaafgemaakten kunnen ervaren.
InsingerGilissen onderzoekt eigen slavernijverleden nog
Een andere bank die betrokken is geweest bij het slavernijverleden, is private bank InsingerGilissen. De firma Insinger & Co., rechtsvoorganger, heeft een actieve rol gespeeld in het Nederlandse slavernijverleden. „Onder meer door de handel in koloniale goederen en investeringen in en het beheer van plantages.”
Er wordt onderzoek gedaan naar welke rol de bank precies heeft gespeeld, maar een concreet resultaat is er nog niet.
Nieuw onderzoek: mogelijk 3,3 tot 5,3 miljoen slachtoffers onder Nederlands bewind
De impact van het slavernijverleden is groot. Waar tot voor kort werd gedacht dat 600.000 mensen slachtoffer werden van de Nederlandse slavernij, blijken dat er na nieuw onderzoek veel meer te zijn. Het gaat om minstens 3,3 tot 5,3 miljoen mensen in slavernij onder Nederlands bewind.
Dat concludeert onderzoeksjournalist Leendert van der Valk in zijn nieuwe boek Vergeten plekken, vergeten mensen. In slavernij-overzichten, schoolboeken en in de officiële excuses van de koning werd dus een veel lager en tevens foutief aantal genoemd.
Geen punt maar een komma
In 2022 is er officieel excuus gemaakt door toenmalig minister-president Mark Rutte. Hij zei: „We zetten vandaag een komma, geen punt.” Daarmee bedoelde hij dat de kwestie niet is afgesloten, maar dat de dialoog gaande moet blijven.
Minister-president Rob Jetten wil nu vervolg geven aan het excuus voor het slavernijverleden. De premier sprak in het Suriname Museum over een beleid van heling en herstel.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- De Spaarrekening van Liz (32): ‘Mijn vriend vond 3000 euro voor een airco weggegooid geld, nu wil hij niet meer zonder’
- De Financiële fout van Maribel (44): ‘Ik stond garant voor de huur van mijn dochter en draai nu op voor haar huurachterstand’
- Directeur uitzendbureau: ‘Beste geslaagden, je diploma is dankzij AI minder waard dan je denkt’
- Christel (32) in Ex-treem gênant: ‘Hij verwachtte dat ik zijn financiële problemen zou oplossen’
- Van 87.000 naar 1,7 miljoen airco’s: waarom experts waarschuwen voor de keerzijde: ‘Het is een quick fix’
