Toen de telefoontjes stopten, dacht Simone* (68) dat het tijdelijk was. Inmiddels heeft ze al jaren niets meer van haar zoon gehoord. Door haar ervaring met ouderverstoting openbaar te maken, hoopt ze meer begrip voor dit verborgen familieleed te creëren.
Op verschillende social media-kanalen zijn ‘lotgenoten’-groepen te vinden voor ouders die te maken krijgen met ouderverstoting, maar je kunt dit begrip nogal breed opvatten. Zoals het woord al doet vermoeden, wordt een ouder bij ouderverstoting ‘verstoten’ door een kind. Maar in veel gevallen spelen bijvoorbeeld ook onderliggende oorzaken, zoals een (v)echtscheiding, rechtszaken rondom voogdij of andere familiaire omstandigheden een rol bij het verstotingsproces.
In het kort
- Simone vertelt hoe haar volwassen zoon haar heeft ‘verstoten’ en al jaren geen contact zoekt.
- Ze beschrijft een ooit hechte moeder-zoonrelatie die langzaam verwaterde tot volledige radiostilte.
- Simone ervaart schuldgevoelens en rouw, maar zegt dat ouderverstoting niet altijd zwart wit is.
- Ze vindt dat ouderverstoting vaag gedefinieerd is en herkent zich beperkt in online ‘lotgenoten’ groepen.
- Simone pleit voor openheid over ouderverstoting en hoopt dat het contact met haar zoon ooit herstelt.
Waarom ouderverstoting volgens Simone nog altijd een taboe is
Bij Simone zijn dingen als een (v)echtscheiding of andere familiaire omstandigheden niet aan de orde. Ze omschrijft haar situatie als ‘niet bepaald stereotype’ en juist daarom wil ze graag haar verhaal doen. „Mijn zoon is 38 jaar en we zijn allebei hoogopgeleid. Ik werk als wetenschapper en ook hij heeft een goede baan in het sociaal-maatschappelijk werkveld. De weg van verstoting is een langzaam proces geweest. Inmiddels is het contact uitgegroeid tot een complete stilte waar ik nooit goed de vinger op heb kunnen leggen.”
Ouderverstoting zit volgens Simone in de taboesfeer. „Men associeert dit al snel met ‘de ouders zullen het er wel naar gemaakt hebben’, ‘asocialen’ of de aanname dat zo’n ouder iets op zijn of haar kerfstok moet hebben. Maar zo zwart-wit is het niet altijd.”
Hoe een hechte moeder-zoonband langzaam verwaterde
Simone blikt terug op haar eigen leven. „Als ik terugkijk, realiseer ik me dat ik een intens leven heb gehad en daar heb ik zelf voor gekozen. Daar zaten paden bij die niet bepaald dertien in een dozijn waren. Een groot deel van mijn leven hebben mijn zoon en ik samen doorgebracht. Ik was een alleenstaande werkende moeder en vaak was er een oppas voor mijn zoon bij ons thuis. Ik heb altijd gedacht dat mijn zoon en ik goed contact hadden en zelfs behoorlijk close waren. Maar dat is uiteindelijk anders gelopen.”
„Als je mij tien jaar geleden had verteld dat ik helemaal geen contact met mijn kind zou hebben, had ik je voor gek verklaard”, vertelt Simone verder. „Maar toch is het mij overkomen. Zo’n zes jaar geleden begon dat proces. Verjaardagen werden vaker overgeslagen, lunchafspraken werden afgezegd en er kwam meer stilte op de radar. Maar ik heb mijn zoon altijd bijgebracht dat je moet doen waar je gelukkig van wordt en daarom heb ik ook lange tijd niks achter het verwaterde contact gezocht. Dat hij zijn hart volgde en zijn eigen ding deed, moedigde ik alleen maar aan.”
Van afgezegde afspraken naar complete radiostilte
Simone legt uit dat zij meer moeite kreeg met het verwaterde contact dan haar zoon. „Daarom probeerde ik daarover in gesprek te gaan met hem. Maar dat gesprek boterde totaal niet. Hij ontweek bepaalde vragen en haalde zijn schouders op. Het is een proces dat met verschillende momenten gepaard gaat. Het ene moment leek het beter te gaan en leek er meer begrip te zijn, het andere moment zakte het contact weer weg. Ergens hoopte ik dat hij erover zou nadenken en dat het contact zou verbeteren, maar dat gebeurde niet.”
En langzamerhand werd het steeds stiller. „Het bellen stopte, de hoeveelheid appjes nam af en op een brief die ik schreef, kreeg ik nooit een reactie. Je komt in een vacuüm terecht en ik zit daar inmiddels al een aantal jaren in. Tegenwoordig krijg ik nergens meer een reactie op.”
‘Ben ik een waardeloze moeder?’ De schuldgevoelens van Simone
Simone omschrijft het gevoel van falen. „Er is een knagende stem die frequent in mijn oor fluistert: ‘Je bent een waardeloze moeder’. Had ik er meer voor hem moeten zijn? Minder moeten werken? En deden andere ouders het beter dan ik? Maar de ratio leert ook dat het maar een deel van de waarheid is. It takes two to tango. Zijn verhaal kan anders zijn dan dat van mij. Maar in mijn beleving heb ik er veel aan gedaan om het contact in stand te houden.”
Maar naarmate de tijd verstrijkt, verandert ook het gevoel bij Simone. „Dat klinkt misschien hard, maar hij maakt geen groot deel meer uit van mijn leven. Ik hoor niks en weet niks over hem. Daar maak je je in het begin heel veel zorgen over en je gaat op zoek naar allerlei verklaringen. Ik ben periodes heel boos geweest en kwam in een soort rouwproces terecht. Rouw komt in vele vormen en eindigt met berusting en daar zit ik nu in. Laat het me onberoerd? Nee. Maak ik me zorgen? Absoluut. Doet het iets met mij als moeder? Zeker weten. Maar ik voel dat ik er niks meer aan kan veranderen.”
Waarom lotgenoten-groepen niet altijd herkenning bieden
Ook Simone sloot zich op social media aan bij de lotgenoten-groep voor ouderverstoting. „Ik zocht naar lichtpuntjes en ging daarom op zoek naar vergelijkbare verhalen. Maar ouderverstoting is onvoldoende gedefineerd. Er zijn enorme verschillen in verhalen. Soms kan iemand zich al verstoten voelen na een half jaar of worden de kinderen bestempeld met allerlei diagnoses. Ik ben daar zelf voorzichtig mee. Daarnaast vind je in dit soort groepen ook een hoop vaders die door echtscheiding of rechtszaken in zo’n situatie zijn beland. Is het dan het kind dat voor de verstoting kiest? Dat vraag ik me af. Dat is ook ontzettend schrijnend, maar een ander soort thema. ”
Simone is bewust heel open over haar verhaal. „Als mensen ernaar vragen, geef ik eerlijk antwoord en vertel ik dat mijn zoon er spijtig genoeg voor heeft gekozen om geen contact met mij te hebben. Ik ga namelijk niet liegen. Dat gesprek ga ik niet uit de weg. Maar er zijn natuurlijk mensen die hun bedenkingen hebben bij mijn situatie en dat vind ik prima. Dat soort reacties krijg ik eigenlijk nooit direct te horen. Al heb ik tegelijkertijd niet het gevoel dat ik me moet verantwoorden of iemands gedachten moet weerleggen. Mensen mogen denken wat ze willen.”
Familie blijft familie
Simone heeft geprobeerd hulp van een therapeut of mediator in te schakelen. Maar ook dat verzoek bleef onbeantwoord. Kan Simone bedenken wat het motief van haar zoon is? „Ik weet het gewoon niet. Er is nooit iets uitgesproken. De professional in mij weet dat hij boos is en dat boosheid achter deze situatie schuilt. Maar waarom hij zo boos is, daar krijg ik niet de vinger op. Daarnaast is hij al jarenlang samen met zijn vrouw en kan ook dat een rol spelen in het verwaterde contact. Maar ook al zou zij een rol spelen, je bent en blijft zelf verantwoordelijk voor de situatie. Met vrienden of kennissen kan het contact doodbloeden of volledig stoppen. Maar familie blijft familie. Die kun je nooit helemaal wegdoen.”
Eerder sprak Metro met familietherapeut Els van Steijn over het effect van familieopstellingen. En psycholoog Marjan de Vries vertelde aan Metro over wat verwachtingen van ouders met een kind kunnen doen.
Zoals Simone al uitlegde, lopen de redenen voor ouderverstoting nogal uiteen. „In veel situaties is er sprake van een conflict; dat kun je in principe oplossen. Maar als het vaag is, dan moedig ik toch aan om het gesprek een beetje aan de pruttel te houden. Ik ben daarin misschien tekortgeschoten. Was ik daarmee te laat? Wanneer ging het verkeerd? Het is me nooit echt duidelijk geworden. Ergens heb ik een steek laten vallen, maar ik kan niet goed terughalen wanneer dat is geweest. Maar ik pleit er wel voor, hoe moeizaam het ook kan zijn, om je kind niet los te laten. Als je mij dat hoort zeggen, klinkt dat wel gek, maar het is echt zo.”
Kan een familieband na jaren stilte nog herstellen?
Volgens Simone is het goed om vaker over dit onderwerp te praten. „Bij het ouderschap en het krijgen van kinderen hebben we toch een bepaald beeld. Hobbels of uitdagingen horen bij het leven, maar we geloven dat het ergens toch altijd weer goedkomt en je samen een gelukkige band hebt tot het eind. Maar dat is niet zo. Lang niet alle familiebanden eindigen op die manier.”
„Het blijft mijn kind”, benadrukt Simone over haar zoon. „Als hij mij vannacht belt met een probleem, dan stap ik uit bed en ben ik er voor hem. Maar toch komt wel de vraag steeds bovendrijven: ‘Wat is er toch misgegaan?’ Al zou hij weer contact met mij zoeken, zal ik daar altijd op ingaan en zal ik er dankbaar voor zijn, maar er is ook een hoop onuitgesproken stof. De hete aardappel moet van iemands bord af. Ik herstel graag het contact met hem, maar we zullen ook moeilijke gesprekken moeten voeren.”
„Maar toch hoop ik dat de telefoon ooit weer gaat”, besluit Simone.
Vanwege privacy in combinatie met gevoelige onderwerpen zijn de namen gefingeerd. De echte namen zijn bekend bij de redactie.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Harm (32) in Geld maakt (niet) gelukkig: ‘Die all-inclusive vakantie leek luxe, maar ik vond er geen klap aan’
- Darmexpert en Harvard-arts Trisha Pasricha: waarom miljoenen mensen verkeerd poepen zonder het te beseffen
- Amy (35) in Opgebiecht: ‘Ik ben opgelucht dat zij een punt achter onze vriendschap zette’
- Binnenkijken bij Montana Meiland: haar huis van 789.000 euro heeft een opvallende verrassing in de garage
- Nieuw onderzoek onder huisdiereigenaren: katten verbeteren humeur, maar verhogen soms stress
