Het zal je misschien verbazen, maar mensen hebben de neiging om de wereld net iets rooskleuriger te zien dan die eigenlijk is. Nieuw psychologisch onderzoek laat zien dat mensen structureel onderschatten hoe vaak dingen fout gaan, van persoonlijke situaties tot grote maatschappelijke problemen.
Die vertekening wordt door onderzoekers de ‘failure gap’ genoemd. En die blijkt niet alleen ons wereldbeeld te kleuren, maar ook invloed te hebben op de keuzes die we maken.
Mensen denken dat mislukkingen minder vaak voorkomen
Voor de studie onderzochten wetenschappers hoe mensen inschatten hoe vaak dingen misgaan. Denk aan onderwerpen als criminaliteit, gezondheidszorg, armoede, maar ook alledaagse dingen zoals relatiebreuken of retourzendingen.
De uitkomst is consistent: mensen schatten het aantal mislukkingen structureel te laag in. Dat geldt voor allerlei domeinen, van persoonlijke ervaringen tot wereldwijde problemen. Zelfs in situaties waar het eigenlijk logisch is dat succes en falen in balans zijn, zoals in sportwedstrijden, zaten deelnemers er vaak naast.
Waarom we een vertekend beeld hebben
Volgens de onderzoekers ligt de oorzaak niet alleen in optimisme, maar vooral in hoe informatie wordt gedeeld. Successen worden vaker besproken dan mislukkingen. Fouten voelen ongemakkelijk, beschamend of simpelweg niet ‘deelbaar’.
Daardoor ontstaat een scheef beeld. Mensen baseren hun ideeën op wat ze zien en horen, maar krijgen vooral succesverhalen voorgeschoteld. Mislukkingen blijven vaker onder de radar, waardoor ze minder vaak worden meegenomen in onze inschattingen.
Het onderzoek was enorm groot. De onderzoekers analyseerden miljoenen nieuwsartikelen, socialmediaberichten en online reviews en zagen daar hetzelfde patroon: succes is zichtbaarder dan falen.
Meer openheid zorgt voor realistischer beeld
Interessant is dat het effect kan veranderen als falen vaker besproken wordt. In situaties waarin negatieve ervaringen minder taboe zijn, zoals bij gesprekken over seksueel grensoverschrijdend gedrag na #MeToo, blijkt het verschil tussen perceptie en werkelijkheid kleiner.
Ook in experimenten zagen onderzoekers dat mensen hun inschattingen aanpassen als ze eerlijkere informatie krijgen. Zodra deelnemers een realistischer beeld kregen van hoe vaak dingen misgaan, werd hun kijk op de wereld minder rooskleurig, maar wel accurater.
Het beïnvloedt ook hoe mensen beslissingen nemen
Die ‘failure gap’ heeft meer gevolgen dan je misschien denkt. Het beïnvloedt namelijk ook hoe mensen denken over beleid en oplossingen.
Wanneer deelnemers te horen kregen hoe vaak problemen daadwerkelijk voorkomen, veranderde hun houding. Ze waren bijvoorbeeld minder geneigd om te kiezen voor harde straffen en stonden meer open voor oplossingen die de oorzaak van problemen aanpakken.
Ook op de werkvloer en in het onderwijs leidde meer bewustzijn tot andere keuzes, zoals meer begrip voor fouten en meer steun voor maatregelen zoals ouderschapsverlof.
Niet alles is overal hetzelfde
De onderzoekers plaatsen wel een kanttekening: het merendeel van de deelnemers kwam uit westerse landen. Het is dus niet zeker of dezelfde patronen overal ter wereld even sterk zijn.
Toch is de conclusie duidelijk: we kijken collectief iets te optimistisch naar hoe vaak dingen misgaan, simpelweg omdat we niet het hele verhaal zien.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
