Maandag kwam PVV-voorman Geert Wilders met een duidelijke boodschap: zijn geduld is op. Hij kondigde aan dat er snel extra maatregelen moeten komen op het gebied van asiel en migratie. Zo wil hij dat Nederland binnen enkele weken de grenzen sluit voor asielzoekers. Ook moeten alle Syriërs terug naar hun land en moeten asielzoekerscentra dicht.
Als het kabinet dat niet snel regelt, stapt de PVV uit de coalitie, zo waarschuwde Wilders. Met zijn plan, getiteld De grens is bereikt, voert hij de druk op. Voor de andere partijen lijken zijn voorstellen voorlopig allesbehalve eenvoudig uitvoerbaar. Maar is dat wel terecht? Zijn al zijn plannen écht zo onrealistisch?
Grenzen dicht en meer grensbewaking
Sinds de oprichting van de PVV is het sluiten van de grenzen een van Wilders’ belangrijkste politieke doelen. Maar het blijkt ook meteen een van de lastigste te realiseren. Het korte antwoord is namelijk: nee, dat kan niet zomaar. Nederland is gebonden aan internationale afspraken, zoals het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Die verdragen verplichten landen om asielzoekers toegang te geven tot een eerlijke en individuele beoordeling van hun asielaanvraag. Mensen bij voorbaat aan de grens weigeren, is in strijd met deze regels.
Finland en grenscontroles
Omwegen vinden om toch ’tijdelijk’ de grenzen te sluiten is lastig. Hoewel landen tijdelijke grenscontroles kunnen invoeren bij uitzonderlijke omstandigheden, is het volledig sluiten van de grenzen niet toegestaan. Toch deed Finland dit wel. Finland is daardoor bekritiseerd door de UNHCR voor het schenden van internationale en Europese wetgeving. Finland heeft in juli vorig jaar een omstreden wet aangenomen waarbij grenswachters vluchtelingen die vanuit Rusland de grens oversteken, kunnen weigeren. De wet is in strijd met de Finse grondwet, maar de overgrote meerderheid van het parlement ging ermee akkoord.
Steeds meer EU-landen negeren hun eigen afspraken over asiel en migratie. De Europese Commissie zou die afspraken moeten handhaven, maar grijpt vaak niet in, uit politieke angst en druk van lidstaten die strengere regels willen en de opmars van radicaal-rechts vrezen. Maar als Brussel niet ingrijpt, volgen mogelijk meer landen hun voorbeeld.
Stop op gezinshereniging
Volgens Wilders is gezinshereniging een grote last voor het land als het gaat om migratie. De gezinshereniging moet daarom tijdelijk helemaal stoppen. Ook in dit geval is gezinshereniging een grondrecht in Nederland en in de EU, dat voortkomt uit internationale verdragen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Toch gebeurt dit in Oostenrijk wel: eerder deze maand stopte het Oostenrijkse parlement tijdelijk gezinshereniging, maar minderjarigen en mensen met een ‘dwingend’ recht onder het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens blijven een uitzondering. Maar of deze wet gaat standhouden, is niet duidelijk. Er zijn in Oostenrijk vanaf het begin af aan twijfels geweest of deze maatregelen kan standhouden als het voor de rechter komt.
‘Gevoelig onderwerp’
Maar ook in Nederland zijn er al strengere regels ingevoerd als het gaat om gezinshereniging. Voordat iemand zijn gezin kan laten overkomen, moet hij of zij minimaal twee jaar een verblijfsstatus hebben, en een zelfstandige woonruimte en een eigen inkomen hebben. Dit is een flinke verscherping; eerder mochten gezinsleden al komen zodra iemand een verblijfsvergunning heeft, als ze al bij elkaar waren vóór het vluchten of aantoonbaar tot het gezin behoorden.
Om te voorkomen dat de maatregelen door de rechter worden teruggedraaid, heeft het kabinet de strengere regels vastgelegd in nieuwe wetten. Zo hopen ze dat de aanscherpingen standhouden. „Dit is een van de meest gevoelige onderwerpen in het regeerakkoord”, zei politiek verslaggever Fons Lambie al eerder. „Over het aanscherpen van de regels rond gezinsmigratie is het vorige kabinet gevallen.” Kortom: gezinshereniging volledig stopzetten is niet een maatregel die gelijk ingevoerd kan worden.
Syriërs en mensen met dubbele nationaliteit
Ook over Syriërs en mensen met twee paspoorten was Wilders duidelijk: Syriërs met een tijdelijke verblijfsvergunning moeten binnen zes maanden terugkeren, desnoods gedwongen. Vreemdelingen die ernstige misdrijven plegen, verliezen hun verblijfsstatus en worden uitgezet. Bij mensen met een dubbele nationaliteit wil Wilders het Nederlandse paspoort intrekken, bijvoorbeeld na een zedendelict of een geweldsmisdrijf.
Om zomaar mensen het land uit te zetten, moet je gegronde redenen hebben. Wat betreft Syriërs, zou dat in de toekomst mogelijk kunnen zijn. Ook in Duitsland is deze wil er, maar toch kan dat niet zomaar. Eerst moet Syrië als veilig worden verklaard in een officieel ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook moeten er afspraken zijn met het Syrische regime om teruggestuurde mensen te accepteren. Zolang dat niet geregeld is, blijft gedwongen terugkeer juridisch en praktisch vrijwel onmogelijk.
Mensen terugsturen
Wilders noemt Duitsland vaak als voorbeeld van een land waar bepaalde maatregelen wel doorgevoerd kunnen worden. Sinds kort stuurt de Duitse grenspolitie namelijk asielzoekers terug, behalve in ernstige gevallen. Volgens critici, zoals regeringspartij SPD, is dit in strijd met Europese asielregels. Toch beroept bondskanselier Merz (CDU) zich op EU-wetgeving: als de veiligheid of openbare orde in gevaar is, mag nationaal recht voorgaan.
Hoewel het invoeren van maatregelen dus in principe kan, zeggen experts dat dit niet het ideale voorbeeld is. Universitair docent Mark Klaassen zegt tegen EenVandaag dat Duitsland de verkeerde indruk wekt: „Er is nog geen besluit over of wat deze landen doen, daadwerkelijk mag. De maatregelen zijn of voorgesteld of worden op dit moment geïmplementeerd. En dus is het wachten tot je daar de eerste rechtspraak over krijgt.”
Strenger zijn bij demonstraties
Enkele andere plannen van Wilders sluiten beter aan bij zijn coalitiegenoten, zoals het sneller kunnen ingrijpen van de politie bij demonstraties en ordeverstoringen. Dit voorstel wordt door de coalitiepartijen, VVD, BBB en NSC, ondersteund. Daarom ‘verkent’ het kabinet al manieren om sneller op te kunnen treden bij ordeverstoring, zonder vreedzame protesten te beperken. Daarom onderzoekt het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) hoe dit onderscheid beter gemaakt kan worden. De uitkomsten worden in de zomer verwacht.
Misdrijven zoals vernieling worden meestal vervolgd. Maar het gaat vaak mis bij registratie van demonstranten. Omdat ze vaak geen ID-bewijs bij zich hebben en het veel capaciteit kost, gebeurt dit weinig. Het kabinet wil kijken of er meer kan gebeuren om strafbaar gedrag beter aan te pakken.
Toch is er twijfel over de haalbaarheid van Wilders’ plan. Politie-expert dr. Lex Cachet waarschuwt: „Het is onverstandig te denken dat een paar agenten een grote menigte onder controle krijgen. Het is een illusie dat de politie altijd snel kan ingrijpen.”
Realistisch?
Veel van wat Wilders wil – zoals het uitzetten van criminele asielzoekers, een dubbele nationaliteit na een zedendelict afnemen of statushouders uit de opvang zetten – kan volgens universitair docent Klaassen simpelweg niet binnen de huidige EU-regels.
„Landen zoals Nederland proberen het asielbeleid strenger te maken”, zegt hij. „Maar deze landen lopen er steeds tegenaan dat het EU-recht daar grenzen aan stelt. Je kunt als lidstaat niet verder gaan dan wat Europa toestaat.” Een ‘Nexit’, een Nederlands vertrek uit de Europese Unie, staat niet tussen de tien maatregelen van Wilders.
Spotify is in Nederland het duurst, maar waarom?
Dit inkomen heb je nodig om een gemiddelde koopwoning te bemachtigen
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
