Je zit in een ongemakkelijke situatie, misschien tijdens een serieuze vergadering of zelfs een begrafenis, en ineens voel je een onbedwingbare lach opkomen. Nee, dat betekent niet dat je harteloos bent.
Je ervaart waarschijnlijk wat wetenschappers ‘zenuwachtig lachen’ noemen.
Zenuwachtig lachen al tientallen jaren onderzocht
Zenuwachtig lachen is een zogenoemde incongruente emotie: je voelt iets wat totaal niet past bij de situatie. Toch blijkt het een verrassend normaal verschijnsel, dat een diepere functie in onze hersenen kan hebben.
Al in de jaren zestig onderzocht Yale-psycholoog Stanley Milgram het fenomeen. In zijn inmiddels beruchte experiment liet hij proefpersonen denken dat ze andere mensen elektrische schokken toedienden. Naarmate de (schijn)schokken zwaarder werden, begonnen deelnemers vaker zenuwachtig te lachen, ondanks de spanning en morele stress.
Volgens een Amerikaanse neurowetenschapper is dat geen toeval. In zijn boek A Brief Tour of Human Consciousness beschrijft hij hoe lachen mogelijk is ontstaan als manier om anderen te laten weten dat een situatie juist níet bedreigend is. Zelfs als we het zelf nog niet helemaal zeker weten.
Manier om stress, angst en ongemak te reguleren
Meer recent onderzoek ondersteunt die gedachte. Een studie uit 2019 suggereert dat lachen, zelfs in bizarre of pijnlijke situaties, het brein helpt om stress, angst en ongemak te reguleren. Het werkt als een soort noodklep om intense emoties kwijt te raken.
Onderzoekers van Yale ontdekten in 2015 bovendien dat mensen in stressvolle situaties vaak onverwachte emoties tonen. Denk aan de neiging om een baby in z’n wang te knijpen van vertedering, of, inderdaad, om te lachen wanneer je eigenlijk gespannen of verdrietig bent.
Tips vanuit de wetenschap
Over het algemeen is zenuwachtig lachen vaak een automatische reactie. En net als bij andere gewoontes is het mogelijk om die te veranderen. De onderzoekers geven verschillende tips. Eén daarvan is bijvoorbeeld je lach vervangen door een ander gebaar. Denk bijvoorbeeld aan: knikken of ‘hmm’ mompelen terwijl je luistert.
Andere alternatieven om de spanning te ontladen kunnen bijvoorbeeld zijn: je voet of hand bewegen of zorgen dat je iets hebt om jezelf mee af te leiden, bijvoorbeeld een elastiekje. Even hoesten of diep ademhalen kan ook helpen om spanning en zenuwen te ontladen.
Als je het gevoel hebt dat je niet kunt stoppen met lachen, verlaat dan even de ruimte. Frisse lucht of een korte wandeling kunnen wonderen doen.
Middeninkomens houden meer geld over dan vier jaar geleden, ondanks stijgende vaste lasten
Yves Berendse slaat terug na kritiek Johan Derksen
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
