Appen achter het stuur… het blijkt een moeilijke gewoonte om af te leren. Ondanks strengere controles en hogere boetes blijven veel automobilisten hun telefoon gebruiken tijdens het rijden. Volgens verkeerspsycholoog Mariëtte Pol is dat niet alleen een kwestie van onwil. Gewoontegedrag en psychologische processen spelen een veel grotere rol dan veel mensen denken.
Uit recente berichtgeving blijkt dat zeven op de tien automobilisten weleens op hun telefoon kijken tijdens het rijden. Om dat tegen te gaan zet het Openbaar Ministerie dit jaar ruim vijftig extra mobiele flitsers in. Ook gaan de bedragen van verkeersboetes opnieuw omhoog. Wie betrapt wordt op appen achter het stuur, betaalt straks meer dan 450 euro.
Verkeerspsycholoog over telefoongebruik achter het stuur
Volgens Pol, die door voertuigplatform OSW werd geïnterviewd, nemen veel automobilisten zich wel degelijk voor om tijdens het rijden van hun telefoon af te blijven. Toch blijkt dat in de praktijk lastiger dan gedacht.
„Het horen of zien van een binnenkomend bericht vormt een sterke trigger om toch even op de telefoon te kijken”, legt ze uit. „De invloed van de directe omgeving is vaak sterker dan voornemens en goede bedoelingen. Vervolgens is de stap naar het beantwoorden van het bericht klein.”
Gevaar van een telefoon achter het stuur voelt niet dichtbij
Daarnaast speelt volgens Pol ook de manier waarop mensen risico’s inschatten een belangrijke rol. Veel automobilisten weten wel dat telefoongebruik gevaarlijk is, maar ervaren dat risico niet als iets dat henzelf zal overkomen.
„De risico’s van telefoongebruik achter het stuur zijn voor veel automobilisten vrij abstract en voelen ver weg”, zegt ze. „Veel mensen denken: dat overkomt alleen anderen en niet mijzelf.”
Multitasken bestaat niet
Bovendien overschatten veel bestuurders volgens de verkeerspsycholoog hun eigen vaardigheden. Ze denken dat ze prima kunnen multitasken, terwijl onze hersenen daar helemaal niet toe in staat zijn. „Onze hersenen kunnen niet meerdere taken tegelijkertijd verwerken. Wat wij multitasken noemen, is in werkelijkheid voortdurend schakelen tussen verschillende taken.”
Dat schakelen kost tijd. Daardoor gaat de aandacht tijdelijk volledig van de weg af. En ook nadat iemand weer opkijkt, duurt het volgens Pol even voordat de volledige aandacht terug is bij het verkeer. „In de paar seconden dat iemand naar een telefoon kijkt, wordt er niet naar de verkeerssituatie gekeken. Vervolgens kost het tijd om de aandacht opnieuw op de weg te richten. Die reactietijd kan in kritieke situaties het verschil maken.”
Eigen rijgedrag wordt overschat
Volgens Pol zit daar precies het probleem. „Mensen denken dat zij de situatie onder controle hebben, terwijl zij niet zien hoe andere weggebruikers moeten compenseren voor hun gedrag. Daardoor wordt het veiligheidsrisico structureel onderschat.”
Met strengere handhaving en hogere boetes hoopt de overheid het telefoongebruik achter het stuur terug te dringen. Volgens Pol is bewustwording minstens zo belangrijk, omdat het gedrag voor een groot deel wordt aangestuurd door automatische gewoontes en psychologische triggers.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- De Spaarrekening van Liz (32): ‘Mijn vriend vond 3000 euro voor een airco weggegooid geld, nu wil hij niet meer zonder’
- De Financiële fout van Maribel (44): ‘Ik stond garant voor de huur van mijn dochter en draai nu op voor haar huurachterstand’
- Directeur uitzendbureau: ‘Beste geslaagden, je diploma is dankzij AI minder waard dan je denkt’
- Christel (32) in Ex-treem gênant: ‘Hij verwachtte dat ik zijn financiële problemen zou oplossen’
- Van 87.000 naar 1,7 miljoen airco’s: waarom experts waarschuwen voor de keerzijde: ‘Het is een quick fix’
