Moeder worden en tegelijkertijd carrière maken: voor veel vrouwen blijkt het nog altijd een lastige combinatie. Niet alleen praktisch, maar ook financieel. Want waar vaders er na de komst van een kind vaak op vooruitgaan, zien moeders hun salaris en carrièrekansen juist afnemen. Dat fenomeen staat bekend als de ‘motherhood penalty’, en die is hardnekkiger dan je misschien denkt.
Volgens Anna Strolenberg, Europarlementariër en pleitbezorger voor meer gelijkheid op de arbeidsmarkt, is dat geen toeval. In heel Europa zie je hetzelfde patroon terug: vrouwen werken minder, verdienen minder en nemen het grootste deel van de zorg op zich zodra er kinderen zijn. Ondertussen worden mannen juist vaker beloond voor hun vaderschap.
Met haar speech over de motherhood penalty wist Strolenberg een snaar te raken. Duizenden reacties volgden, vooral van vrouwen die zich herkenden in het beeld. In gesprek met Metro’s collega’s van J/M Ouders legt ze uit waar die ongelijkheid vandaan komt, waarom beleid daarin een grote rol speelt en wat er nodig is om het verschil tussen moeders en vaders eindelijk te verkleinen.
Wat is de motherhood penalty?
De ‘motherhood penalty‘ omschrijft de economische en professionele nadelen waar vrouwen mee te maken krijgen, nadat zij moeder zijn geworden. Je ziet het terug in een lager salaris, minder carrièrekansen en meer parttime werken. Concreet zien we dat vrouwen die moeder worden 8 procent minder verdienen dan vrouwen die geen moeder worden. Logisch, zullen misschien sommigen denken. Maar mannen verdienen gemiddeld juist 5 procent meer wanneer zij vader worden.
Het resultaat daarvan is overduidelijk. Door heel Europa doen vrouwen minder mee op de arbeidsmarkt zodra zij kinderen krijgen, terwijl dit probleem niet bij mannen speelt. En deze ‘motherhood penalty’ is een cruciaal onderdeel van de loonkloof.
Je video over de motherhood penalty zorgde voor veel reacties. Waarom raakt dit onderwerp volgens jou zoveel mensen?
Ik denk dat veel vrouwen zich door deze video gezien voelden, in de worsteling om het moederschap te combineren met een baan. En dat ze zich in hun carrière in zekere mate ‘gestraft’ zien voor het krijgen van kinderen.
Je zegt dat momfluencers de enigen zijn die ‘rijk’ worden van het moederschap. Wat zegt dat volgens jou over hoe we werk en zorg waarderen?
Wat mij opvalt, is dat we nog steeds een duidelijke dubbele standaard hanteren. Wanneer een man iets later op het werk verschijnt omdat hij zijn kind naar school heeft gebracht, wordt dat vaak gezien als betrokken vaderschap, iets positiefs. Wanneer een vrouw daarentegen eerder vertrekt om haar kinderen op te halen, wordt dat sneller geïnterpreteerd als een gebrek aan toewijding aan haar baan.
Onderliggend speelt de aanname dat zorg in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van vrouwen is. Daardoor wordt hun inzet niet gezien als iets wat we echt waarderen, maar eerder als vanzelfsprekend. Zorg wordt dus laag gewaardeerd, tenzij je het mooi weg kan zetten online.
De video van Anna Strolenberg over de motherhood penalty.
Waarom verdienen vrouwen met kinderen nog steeds minder, terwijl mannen met kinderen juist vaak meer gaan verdienen?
Na de komst van kinderen verminderen vrouwen vaker hun werkuren, onderbreken ze hun carrière of kiezen ze voor flexibeler maar minder betaald werk. Dat hangt samen met het feit dat zij nog steeds het grootste deel van het huishouden en de onbetaalde zorg opnemen.
Dat patroon wordt versterkt door beleid en werkcultuur: wanneer ouderschapsverlof slecht betaald of ongelijk verdeeld is, zijn het meestal vrouwen die het opnemen.
Bij mannen werkt het vaak anders. Vaderschap wordt juist geassocieerd met stabiliteit, wat hun carrière kan versterken en hun inkomen soms zelfs doet stijgen.
De kloof is dus geen toeval, maar een logisch gevolg van hardnekkige genderrollen en de manier waarop we werk en zorg organiseren.
Je bent kritisch op het Nederlandse beleid rond verlof. Wat gaat er volgens jou concreet mis?
Mijn wens is dat mannen en vrouwen in Nederland evenveel verlof krijgen rond de geboorte van een kind, zodat de zorg niet automatisch vooral bij de vrouw terechtkomt. Nu heeft de moeder in Nederland recht op minstens 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof, terwijl partners slechts 1 week geboorteverlof krijgen, aangevuld met maximaal 5 weken extra verlof. Daardoor ligt de grootste belasting nog steeds vooral bij vrouwen.
Het nieuwe kabinet wil bezuinigen op de verlofuitkering. Wat zouden de gevolgen zijn als deze plannen inderdaad worden doorgezet?
Het kabinet snijdt in de verlofuitkeringen, en omdat mannen gemiddeld meer verdienen, voelen zij die klap het sterkst. De prikkel is hierdoor groter voor de man dan de vrouw om te blijven werken. Voor mannen wordt het dus financieel extra onaantrekkelijk om zorgtaken gelijk te verdelen. En we weten al dat de kosten van ouderschapsverlof vaak dé reden is dat veel vaders het niet opnemen.
Het gevolg laat zich raden: de balans slaat weer door, en vrouwen zullen nóg meer zorgtaken op zich nemen. Dit soort beleid zet ons juist weer grote stappen terug.
Je werkte mee aan een Europees rapport over de loonkloof. Welke aanbevelingen kunnen we doorvoeren in Nederland?
Het rapport bevat heel wat aanbevelingen, maar één maatregel springt er echt uit als directe gamechanger: meer loontransparantie.
Vanaf 2027 moeten bedrijven verplicht inzicht geven in salarissen. Transparantie over wat mannen en vrouwen verdienen in dezelfde functie, inclusief bijbehorende salarisranges, zorgt er namelijk snel voor dat ongelijkheden zichtbaar worden én aangepakt worden. Wat je ziet, kun je niet langer negeren.
Daarnaast begint het bij hoe we naar ouderschap kijken. Dat kunnen we vormgeven via onderwijs. Al op jonge leeftijd krijgen kinderen – vaak onbewust – mee wat ’typisch’ is voor jongens en meisjes. Dat beïnvloedt later hun studiekeuzes, banen én hoe ze zorg verdelen. Daar kunnen scholen echt een verschil maken.
Hoe realistisch is het dat landen dit soort aanbevelingen ook echt gaan invoeren?
Het is zeker realistisch, maar het gebeurt niet vanzelf.
Sommige dingen komen er sowieso. Zo moeten alle EU-landen tegen juni 2026 de regels rond loontransparantie invoeren. Dat zal ongelijkheden zichtbaar maken die nu vaak onder de radar blijven.
Andere maatregelen, zoals investeren in kinderopvang of het aanpassen van belastingregels, liggen in handen van nationale overheden. Het zijn geen vage ideeën, maar concrete keuzes. We weten dat ze werken.
De grootste uitdaging zit in de cultuur. Hoe we zorg verdelen, hoe we naar moederschap en vaderschap kijken. Dat blijft een project van de lange adem en verander je niet van vandaag op morgen.
Wat is volgens jou de eerste stap die Nederland nú kan zetten om de motherhood penalty te verkleinen?
De eerste stap? Maak de kinderopvang morgen nog gratis.
Zolang opvang duur is, blijven vrouwen vaker thuis of werken ze minder uren om de zorg op te vangen. Dat heeft directe gevolgen voor hun inkomen én hun carrièrekansen. Gratis kinderopvang haalt die financiële drempel weg.
Daardoor kunnen vrouwen blijven werken zonder daarvoor “gestraft” te worden. Hun loopbaan hoeft geen stap terug te doen zodra er kinderen komen. Dat is precies wat nodig is om de motherhood penalty echt te verkleinen.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
