‘Zelf je partner kiezen is een mensenrecht’. Die woorden verschijnen vanavond als eerste in beeld in een documentaire over het gedwongen huwelijk. Dat mensenrecht blijkt soms ver weg, blijkt uit Gedwongen Geloften (BNNVARA). Helaas zijn er lieden die ‘dwingen om te trouwen’ een normale(re) gedachte vinden, ook in Nederland.
De docu over het gedwongen huwelijk – vanavond op tv – telt vier vreselijke verhalen, zag Metro al voor televisierubriek Blik op de Buis. Maar zolang het treurige fenomeen nog bestaat (en dat doet het volop), zullen ze verteld moeten blijven worden. Zware kost derhalve, zo op de maandagavond; maar we gunnen de makers – en slachtoffers – heel wat kijkers.
De nachtmerrie: het gedwongen huwelijk
In Gedwongen Geloften horen we vier in Nederland opgegroeide vrouwen die in de nachtmerrie van een gedwongen huwelijk belandden. Zij werden uitgehuwelijkt naar bijvoorbeeld Afghanistan en Somalië. In verband met hun veiligheid worden de vier in vertelvorm door actrices nagespeeld. Wat je te horen krijgt zijn termen als opsluiting, bedreiging, verkrachting en ander seksueel geweld. Precies dat wat niet bij een huwelijk hoort. En nergens bij, uiteraard.
Het kwartet actrices is zichtbaar ontdaan als zij de afzonderlijke verhalen eerst in hun koptelefoon hebben gehoord. Ze vinden het daarom stuk voor stuk een eer om ze te vertellen. We hebben het hier over Susannah El Mecky (Medisch Centrum West) als Nadia, Leila Jane Ali-Dib (Zainab), Winta Abera (Sarah) en Britt Scheltens (Deborah).
Verkocht voor duizenden dollars om te trouwen
Sarah (31) groeide op in Noord-Holland, maar belandde in een gedwongen huwelijk in Somalië. Voor de trouwerij sloot zij zich een paar dagen op in een bezemkast, tot haar onbekende ‘man voor het leven’ het zat was. Het eerste wat toen gebeurde: zij werd verkracht. Sarah woont nu – jaren later – in Londen, maar de jaren in Somalië hebben diepe sporen bij haar achtergelaten. Het gaat niet goed met de dertiger.
Nadia (34) kwam vanuit Nederland in Afghanistan in een gedwongen huwelijk terecht. Ze zegt: „Ik ben voor 10.000 dollar verkocht om te trouwen, ik was 14.” Nadia beschouwt de trouwdag van achttien jaar geleden als „de allerslechtste dag uit haar leven”. Vanaf dat moment was zij namelijk huisslaaf. Ze is ontkomen uiteindelijk en is nu terug in Nederland, maar zonder haar vier kinderen: „Ik ben niet compleet.”
Zainab ontsnapte aan het gedwongen huwelijk
De 20-jarige Zainab mocht volgens haar Arabische cultuur nooit wat klasgenootjes altijd wel mochten. Wat wel bij de cultuur hoorde, was dat er een partner voor haar werd uitgezocht. Dat bleek in Iran te moeten gebeuren, waar ze door een arts ook nog eens onderzocht werd op ‘echt maagd zijn’. Bij een tweede reis naar Iran, waar het gedwongen huwelijk zou worden onttrokken, ontsnapte Zainab in Bulgarije. Vanaf dat moment zag haar gezin Zainab als ‘hoer’.
Het verhaal van Deborah (34) lijkt er een beetje bijgesleept, omdat het zich in Nederland afspeelt. Dat komt wat vreemd over, al is het verhaal net zo vreselijk. Hierbij gaat het om een zwaar gereformeerd gezin met een dominee als kostwinner. Deborah trouwt al jong, maar wat vertrouwde seks binnen het huwelijk zou moeten zijn, werd voor haar „meerderde verkrachtingen per dag”. De kerk weet de gang van zaken uiteindelijk moedwillig om te draaien: Deborah krijgt voor de buitenwereld het stempel ‘overspelige’.
Inzet voor nieuwe wetgeving
Gedwongen Geloften heeft door het hele uur heen het werk van Shirin Musa als kapstok. Zij strijdt als oprichter van Femmes for Freedom voor Nederlandse vrouwen die vastzitten in een gedwongen huwelijk, waar dan ook. Musa is helaas zelf ervaringsdeskundige, omdat zij ooit in – zoals zij het noemt – „huwelijksgevangenschap” zat.
Haar inzet voor nieuwe wetgeving is bewonderenswaardig, want vrouwen in een gedwongen huwelijk in het buitenland, kunnen vaak nergens terecht. Ze ‘naar huis halen’ is door een wirwar van regels verdomd moeilijk. Shirin Musa zie je in de docu lobbyen voor een Dochterregeling (vorig jaar door de Tweede Kamer aangenomen). De regeling beoogt dat bij Nederlandse vrouwen in het buitenland hun Nederlandse status of verblijfsrecht – die zij in de loop der jaren kwijtraakten – hersteld wordt. Laten we hopen dat het niet alleen bij ‘beogen’ blijft.
Aantal blikken uit 5: 3,5
Gedwongen Geloften is vandaag (30 maart) om 21.25 uur te zien bij BNNVARA op NPO 3. Terugkijken kan via NPO Start.
Meer lezen over (nieuwe) programma’s op tv?
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
