Op Facebook en Instagram verschijnen volop advertenties van Nederlandse politieke partijen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. Volgens de regels van Meta mag dat niet, maar onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) zien dat het toch gebeurt.
Hierdoor is het speelveld voor partijen op bijvoorbeeld Facebook of Instagram ongelijk. Deskundigen maken zich zorgen dat ook illegale vormen van verkiezingsbeïnvloeding online kunnen opduiken. De UvA-onderzoekers bekeken ongeveer 7000 betaalde Nederlandse advertenties die sinds 1 januari op Instagram en Facebook verschenen. Zo’n 500 daarvan kwamen van politieke partijen of kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Gemiddeld bleven de advertenties bijna een week online.
Het toezicht van Meta op de eigen regels werkt dus niet goed, zegt UvA-onderzoeker Fabio Votta. „Accounts kunnen zichzelf aanmerken als politieke partijen, dus dan zou het voor Meta duidelijk moeten zijn dat die accounts politieke advertenties plaatsen.” Partijen en kandidaten gebruiken in hun advertenties overduidelijk partijlogo’s en woorden die duidelijk verwijzen naar de gemeenteraadsverkiezingen, meldt Nieuwsuur.
Meta wijst zulke advertenties dus niet altijd af. Zo plaatste een lokale partij in Utrecht een poster met de tekst ‘stem 18 maart Utrecht solidair!’ op Facebook en Instagram. Ook een partij uit Gouda publiceerde een advertentie met een stemoproep.
Het verbod van Meta op politieke advertenties is een reactie op recente Europese regels voor het tegengaan van buitenlandse beïnvloeding bij verkiezingen en het beschermen van persoonsgegevens. Platforms moeten openheid geven over wie een advertentie betaalt en op welke doelgroep die zijn gericht.
Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook, vindt die regels ‘onwerkbaar’ en besloot daarom vorig jaar álle politieke en maatschappelijke advertenties te weren van de platforms in de EU.
Moeilijk tijdens verkiezingen
Maar politieke advertenties verschijnen dus toch online. „Het speelveld voor partijen wordt zo onduidelijker, en reclame blijft meer onder de radar”, zegt informatierechtspecialist Max van Drunen (Universiteit van Amsterdam).
Dat Meta politieke reclame doorlaat, is mogelijk in strijd met EU-regels, zegt Van Drunen. „Platforms zijn verplicht om hun algemene voorwaarden zorgvuldig toe te passen, maar blijkbaar glippen er nog politieke advertenties doorheen. Als dit te vaak misgaat, vormt dit mogelijk een risico voor verkiezingen.”
UvA-onderzoeker Votta: „Als Meta deze simpele, openlijk politieke advertenties niet eens kan detecteren, hoe kunnen ze dat dan bij heimelijke beïnvloeding van gebruikers, bijvoorbeeld bij manipulatie door Rusland?”
Oneerlijk
Partijen die de regels van Instagram en Facebook omzeilen, hebben duidelijk een voordeel ten opzichte van partijen die zich er wél aan houden: „Degenen die profiteren zijn de types die hier wat langer over nagedacht hebben en bedenken: ik ga deze advertentietekst net even anders formuleren”, zegt campagnestrateeg Justin Koornneef van BKB Het Campagnebureau. „Die komen door de detectie en hebben daarmee extra bereik op een platform waar mensen hun informatie vandaan halen.”
In reactie op vragen van Nieuwsuur laat Meta weten: „Het beschermen van de integriteit van verkiezingen is voor ons een prioriteit. We onderzoeken deze meldingen en hebben al actie ondernomen tegen een aantal advertenties die ons advertentiebeleid schenden.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
