Je kent het vast wel: je bent aangekomen op je vakantiebestemming of logeert bij vrienden of familie, maar slapen lukt maar niet. Je ligt urenlang wakker, terwijl je normaal gesproken direct in slaap valt zodra je hoofd het kussen raakt. Neurowetenschappers hebben de reden daarachter ontdekt.
Dit verschijnsel, vaak ‘vakantieslapeloosheid’ genoemd, is helemaal niet zo vreemd. Je eigen bed voelt immers het veiligst en meest vertrouwd, en je lichaam en geest hebben tijd nodig om zich aan te passen aan een nieuwe omgeving. Er blijkt zelfs een wetenschappelijke verklaring te zijn voor waarom slapen op een onbekende plek zoveel moeilijker is.
First night effect
Niet kunnen slapen tijdens je eerste nachtje in een hotel: dat heet het first night-effect. Op een nieuwe plek blijft je brein extra alert, in een soort beveiligingsstand. „Een nieuwe plek brengt onzekerheid met zich mee. Je weet niet welke risico’s er aan die plek vastzitten of welke voordelen. Het is heel functioneel om alert te blijven in die nieuwe omgeving”, zegt neurowetenschapper Cyriel Pennartz tegen NTR Wetenschap.
Japanse wetenschappers hebben nu bij muizen ontdekt welk netwerk van hersencellen dit effect kan veroorzaken. Ze zagen dat zodra een dier in een nieuwe omgeving komt, bepaalde cellen in de uitgebreide ‘amygdala’ actief worden. Die geven het stofje neurotensine af, dat hersengebieden aanzet om langer wakker en actief te blijven. Klaar voor onverwacht gevaar dus.
Om te testen of deze cellen echt verantwoordelijk waren voor dit effect, schakelden de onderzoekers ze uit. Wat bleek? De muizen vielen sneller in slaap, zelfs in een nieuw hok. Activeerden ze de cellen, dan bleven ze juist langer wakker.
Je brein blijft alert als je op een niet-vertrouwde plek slaapt
De grote vraag is dus, zit dit waakssysteem alleen bij muizen of ook bij ons? „Er zijn wel goede aanwijzingen dat mensen ook zo’n hersengebied hebben. Als we kijken naar onze naaste buren in de evolutie, de apen, dan is het nog zeker dat dat gebied voorkomt”, benadrukt Pennartz.
Maar of dit systeem bij mensen ook echt het first night effect veroorzaakt, dat weten we nog niet. Wel laat dit onderzoek volgens de wetenschappers zien welke hersensystemen ons brein extra alert kunnen maken op nieuwe plekken.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
