Het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) van de politie opereert buiten zijn wettelijke bevoegdheden. Dat blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Volgens de privacywaakhond verzamelt het team meer gegevens dan wettelijk is toegestaan. Er zijn volgens de toezichthouder twee opties: het team stopt met de huidige werkwijze, of de wet wordt aangepast.
Het TOOI verzamelt informatie om mogelijke verstoringen van de openbare orde in te schatten, bijvoorbeeld bij demonstraties of voetbalwedstrijden. Het team opereert grotendeels in het geheim. Zo verzamelen medewerkers informatie over mensen die eerder betrokken waren bij ordeverstoringen, zoals rellen tijdens voetbalwedstrijden. De speciale politie-eenheid maakt ook gebruik van burgerinformanten.
Onderzoeksteam gaat verder dan toegestaan
De bevoegdheden van het TOOI zijn vastgelegd in artikel 3 van de Politiewet 2012. Volgens dit wetsartikel is alleen een geringe inbreuk op iemands privacy toegestaan. Uit het onderzoek van de AP blijkt echter dat het politieteam verder gaat dan wettelijk is toegestaan. Zo verzamelen medewerkers langdurig informatie over personen, wat grote gevolgen kan hebben voor betrokkenen.
Het inlichtingenteam verzamelt ook zogenoemde bijzondere persoonsgegevens, zoals informatie over religie, politieke overtuiging of seksuele voorkeur. Zulke gegevens mogen alleen worden verwerkt als dat strikt noodzakelijk is. Volgens de privacywaakhond is daarvan in dit geval geen sprake.
Vrees voor ‘chilling effect’
AP-voorzitter Aleid Wolfsen zegt tegenover NOS dat mensen in hun dagelijks leven op verschillende manieren gevolgd kunnen worden: op straat, via surveillance op internet, bij demonstraties en door het uitwisselen van gegevens tussen overheidsinstanties. Dat kan een zogenoemd ‘chilling effect’ hebben: mensen durven bijvoorbeeld minder snel naar demonstraties te gaan uit angst dat ze worden gevolgd.
Kritiek op omgang met informanten
Een ander punt van kritiek is hoe het TOOI met informanten omgaat. Voordat iemand als politie-informant wordt ingezet, wordt die persoon eerst onderzocht, zonder dat hij of zij daarvan op de hoogte is. Volgens de AP ontbreekt een duidelijke wettelijke basis voor deze screening.
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft het onderzoek inmiddels aangeboden aan de Tweede Kamer en adviseert daar een debat over te voeren. Afhankelijk van de uitkomst moet het team stoppen met de huidige werkwijze, of moet de wet worden aangepast.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
