Gezond eten speelt een cruciale rol in een gezond leven, maar hoe je daaraan komt is nogal belangrijk. Mensen die wonen in buurten waar veel ongezonde eetgelegenheden zijn en waar weinig mogelijkheden bestaan om dagelijks te wandelen of te fietsen, lopen een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Dit blijkt uit grootschalig onderzoek van het UMC Utrecht en Amsterdam UMC. Het onderzoek geeft vooral weer dat leefomgeving en toegang tot gezonde voeding en beweging net zo belangrijk zijn voor de gezondheid als individuele voedingskeuzes.
Ongezonde buurten
Volgens de onderzoekers is het risico voor bewoners van ongezonde buurten bijna 5 procent hoger dan voor mensen die wonen in de gezondste buurten. Dat betekent zo’n duizenden extra gevallen van hart- en vaatziekten in Nederland. Het onderzoek richtte zich op het verband tussen de directe leefomgeving en het risico op hart- en vaatziekten, meldt RTL Nieuws.
„We hebben gekeken naar hoe de omgeving mensen stimuleert of juist belemmert om gezond te leven”, legt Paul Meijer, onderzoeker bij UMC Utrecht, uit. „We onderzochten bijvoorbeeld het aantal fastfoodrestaurants, cafés en supermarkten in de buurt, maar ook of mensen gemakkelijk lopend of fietsend naar hun werk, familie of vrienden kunnen. Daarnaast keken we naar de aanwezigheid van groen- en sportvoorzieningen, die mensen juist stimuleren om te bewegen.”
Ongezonde omgeving
De conclusies zijn duidelijk: „Mensen die in de meest ongezonde buurten wonen, hebben bijna 5 procent meer kans om binnen tien jaar een hart- of vaatziekte te krijgen”, legt hoofdonderzoeker Meijer uit. „Dat lijkt op het eerste gezicht weinig, maar op stedelijk of landelijk niveau loopt dat flink op. In een stad met 500.000 inwoners gaat het om honderden extra gevallen binnen tien jaar.”
Het grootschalige onderzoek koppelde gegevens van 4,4 miljoen volwassenen aan hun buurtvoorzieningen en infrastructuur. Veertien jaar lang werd bijgehouden wie hart- en vaatziekten ontwikkelde. Met een speciale index kregen buurten een score: hoger betekent meer ongezonde eetopties en minder beweegmogelijkheden, lager duidt op een gezondere leefomgeving.
Gevolgen van het onderzoek
Wat kunnen we leren van het onderzoek? Carlijn van Aalst, gezondheidswetenschapper van het Erasmus MC is bijvoorbeeld blij met het uitvoerige onderzoek. „Dit soort onderzoek is belangrijk voor het verbeteren en voorkomen van hart- en vaatziekten, al zijn het geen gemakkelijke studies”, zegt Van Aalst.
Ook Annemarie Koster, universitair hoofddocent en onderzoeker bij de Universiteit Maastricht denkt er zo over: „Een goed en gedegen onderzoek, en mooi dat er 4,4 miljoen Nederlanders zijn meegenomen over zo’n lange periode. Die 5 procent lijkt klein, maar de impact op bevolkingsniveau kan wel daadwerkelijk substantieel zijn.”
Koster mist in het onderzoek nog wel het perspectief van bewoners zelf. „Dat die snackbar om de hoek staat, hoeft nog niet te betekenen dat je er ook daadwerkelijk naartoe gaat. En natuurlijk ben je niet de hele dag in je woonomgeving, je komt ook op andere plekken. Dat maakt dit type onderzoek lastig: je brengt de omgeving zo goed mogelijk in kaart, maar niet het daadwerkelijke gebruik ervan.”
Gezonder leven
Wat zijn de opvallendste uitkomsten? Hoofdonderzoeker Meijer: „Wat opvalt is dat het belangrijker is dat mensen elke dag naar hun school of werk kunnen lopen of fietsen dan of er sportgelegenheden in de buurt zijn. Blijkbaar levert dagelijks een beetje bewegen dus meer gezondheidsvoordeel op dan één keer per week sporten. Bovendien gaat niet iedereen regelmatig sporten, terwijl iedereen gebruik kan maken van een goed wandelpad naast een drukke weg.”
Eerdere onderzoeken tonen dat luchtkwaliteit de gezondheid beïnvloedt en het risico op hart- en vaatziekten kan verhogen. Meijer licht toe: „Over de invloed van de gebouwde omgeving wisten we nog weinig. In deze index hebben we de luchtkwaliteit niet meegenomen, omdat we vooral geïnteresseerd waren in de fysieke aspecten van de omgeving. Maar we hebben in dit onderzoek wel rekening gehouden met de mogelijke invloed van luchtvervuiling.”
Gezonde gemeentes
Maar wat zijn nu de gezondste plekken om te wonen In Nederland? In 2022 werd dit al onderzocht: die gegevens zijn ook gebruikt voor dit onderzoek. Uit die cijfers bleek dat de Pesthuiswijk in Leiden het ongezondst scoorde, terwijl de gezondste wijk te vinden was in Harderwijk (Stadsdennen-Zuidwest).
Andere plaatsen die goed scoren als het gaat om omgevingsfactoren, zoals het aantal fastfoodrestaurants, sportfaciliteiten, fietspaden en groen, zijn bijvoorbeeld Nijmegen, Arnhem, Assen, Middelburg en Almere. Steden die slecht scoren op gezonde leefomstandigheden zijn vooral de grote steden: Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag en Groningen.
Meijer: „Zo kunnen we precies zien wat de ongezondste plekken zijn en welke omgevingen het grootste risico opleveren. Dat geeft gemeenten en beleidsmakers de kans om gericht actie te ondernemen. Door bijvoorbeeld meer wandel- en fietspaden aan te leggen of door gezondere eetopties te stimuleren. Want het lijkt nu alsof je een keuze hebt, maar door die omgevingsfactoren heb je dat eigenlijk niet.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
