Steeds meer jongeren vapen en daarover zijn grote zorgen.
Foto: ANP / Koen van Weel
Artsen en gezondheidsfondsen trekken opnieuw aan de bel: Nederland kampt met een vape‑epidemie onder jongeren. Sociale media spelen daarin een dubieuze rol. Vooral Snapchat ligt onder vuur, omdat het volgens medisch experts een platform biedt aan illegale verkopers van wegwerpvapes met smaakjes.
Een coalitie van artsen, ziekenhuizen en gezondheidsorganisaties – waaronder het LUMC, Antoni van Leeuwenhoek, KWF, het Longfonds en de Hartstichting – eist nu via een brandbrief actie van Snapchat. De brief is opgesteld door advocaten Sietske de Boer en Laura van Gijn en is gericht aan het Amerikaanse techbedrijf achter de populaire app.
Snapchat is extreem populair
Volgens longarts Wanda de Kanter, voorzitter van Stichting Rookpreventie Jeugd, is de situatie ernstig:
„Snapchat is extreem populair onder tieners en wordt misbruikt door dealers die via dit platform vapes aanprijzen en verkopen.”
Ook artsen Danielle Cohen (LUMC) en Frank Borm (Antoni van Leeuwenhoek) herkennen het patroon. Volgens hen is Snapchat voor deze verkopers dé plek geworden om jongeren aan te spreken. Jongeren vertellen zelf dat dealers makkelijk te vinden zijn op het platform. Ze krijgen kortingen via stories, kunnen direct vapes bestellen en zien dagelijks reclame voor nieuwe smaken en merken voorbijkomen.
Zo schadelijk is een vape
Vapes mogen dan op het oog onschuldig lijken, de risico’s zijn groot, zeker voor jongeren. In sommige wegwerpvapes zit tot twintig keer de toegestane hoeveelheid nicotine.
In Nederland had in 2023 al 25 procent van de 12- tot 16-jarigen ooit een vape gebruikt. 14,3 procent gebruikte een vape in de afgelopen maand en 4 procent vapet zelfs dagelijks, blijkt uit cijfers van het Trimbos-instituut. En jongeren onderschatten dat risico, schreef Metro al eerder. Onderzoek van Trimbos toonde aan dat 40 procent van de jongeren niet weet of en hoeveel nicotine er in hun vapes zit.
Er zijn inmiddels gevallen bekend van jongeren die met ernstige klachten naar het ziekenhuis moesten. Vijf jongeren raakten zó verslaafd dat medische opname nodig was. Vier van hen belandden in een kunstmatige coma.
Artsen waarschuwden al eerder over vape
Al voor de recente brandbrief luidden artsen de noodklok over het toenemende gebruik van vapes onder jongeren. In maart 2023 startte de KNMG-campagne #artsenslaanalarm, waarin artsen op TikTok influencers opriepen om vapes niet meer in hun video’s te tonen. Daarmee waarschuwden ze voor de verontrustende normalisatie van vapen via sociale media.
Daarnaast werden bezorgde artsen zelf actief op TikTok-om direct jongeren te informeren over de gevaren van vapen en hen te waarschuwen voor de verslavende werking van nicotine. Ze legden daarbij influencers een keuze voor: helpen ze de dodelijke tabaksindustrie stinkend rijk te worden aan verslaafde jongeren? Of staan ze juist aan hun kant en zetten ze zich in om een vape-verslaving te voorkomen?
Ultimatum aan Snapchat
De organisaties eisen dat Snapchat binnen veertien dagen ingrijpt. Zo moet het platform aantonen dat het actief optreedt tegen vapecontent, inzicht geven in de genomen maatregelen en bewijzen dat die maatregelen ook daadwerkelijk effect hebben.
Als Snapchat niet aan de eisen voldoet, stappen de organisaties naar de Autoriteit Consument & Markt en naar de Europese Commissie. Ze beroepen zich op de Europese Digital Services Act, die platforms verplicht minderjarigen te beschermen tegen illegale en schadelijke inhoud. Volgens de artsen kan Snapchat – net als bij naaktbeelden – ook op vapegerelateerde content filters inzetten.
„Als je weet dat er kinderen in coma belanden door wat ze via jouw app kopen, dan moet je daar verantwoordelijkheid voor nemen”, aldus De Kanter.
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
