Winkelen – of het nu gaat om een nieuwe trui, leuke schoenen of een nieuwe smartphone – voelt vaak goed. Het geeft je even wat afleiding en zorgt voor een blij gevoel, ook al kost het je geld. Maar maakt shoppen ons écht een gelukkiger mens, of denken we dat alleen?
Dat iets kopen voor sommige mensen zelfs verslavend kan zijn, weten we, maar de Universiteit van Nederland heeft onderzocht of shoppen ons nu echt gelukkiger maakt.
Winkelen maakt ons blij
Levenslooppsycholoog Nele Jacobs (Open Universiteit) beschrijft wat er in onze hersenen gebeurt als we dingen kopen. „Onderzoek laat keer op keer zien dat je een mentale boost ervaart wanneer je iets nieuws koopt. Op dat moment maken je hersenen dopamine aan, een stofje dat zorgt voor een gevoel van geluk en beloning.” Dit verklaart waarom een aankoop vaak zo fijn voelt en waarom je er direct een goed gevoel aan overhoudt.
Jacobs legt dit geluksgevoel haarfijn uit: „In het bovenste gedeelte van de hersenstam wordt dopamine aangemaakt. Wanneer deze stof terechtkomt in de ‘amygdala’, ervaren we gevoelens van blijdschap, geluk en opwinding. Dopamine bereikt ook de ‘hippocampus’, een gebied dat betrokken is bij leren en geheugen. Daardoor onthouden we dat bepaalde handelingen – zoals het openen of uitpakken van iets nieuws – ons een prettig gevoel geven.”
Het geluk is maar tijdelijk
Het lastige is aan dit gevoel, is dat je lichaam dopamine snel afbreekt. Het extra geluk dat je ervaart, is volgens Jacobs daardoor van korte duur. „Je kunt dit voorstellen met een maatcilinder gevuld met water: je gemiddelde geluksniveau is de basislijn van het water. Wanneer je iets koopt, bijvoorbeeld een nieuwe telefoon, stijgt het waterpeil tijdelijk doordat je je gelukkiger voelt.”
„Na korte tijd zakt het water echter weer terug naar het oorspronkelijke niveau. Hetzelfde gebeurt als je iets anders koopt, zoals een mooie trui. Elke keer ervaar je even een piek in je geluksgevoel, maar telkens verdwijnt die weer zodra de dopamine is afgebroken. Het extra geluk dat je voelde is dan even snel weer verdwenen”, zegt Jacobs.
‘Blij’ zijn is niet ‘gelukkig’ zijn
Jacobs benadrukt dat kopen dus echt niet ‘gelukkig’ maakt. „Zelfs als je vaak achter elkaar iets nieuws aanschaft; nog meer spullen, nog meer gadgets, blijft het effect tijdelijk. Het kopen van dingen maakt je dus niet duurzaam gelukkiger. Het biedt enkel een kortstondige oppepper, waarna je geluksgevoel weer stabiliseert op het gemiddelde niveau.”
Wat volgens de wetenschapper een belangrijke vraag is; is blij eigenlijk hetzelfde als gelukkig? Het antwoord daarop is nee. Voor geluk moet je op zoek gaan naar wat je eigen oprechte waarden en interesses zijn. De wetenschapper legt het uit: „Er wel manieren om duurzamer geluk te creëren, zonder steeds iets nieuws te hoeven aanschaffen. Daarvoor heb je een soort roll tape nodig. Daarmee plak je als het ware de gaatjes dicht, zodat het geluksgevoel niet meer weglekt.”
„Door bewust tijd en aandacht te besteden aan de dingen die voor jou écht belangrijk zijn en door te leven naar je waarden voeg je een extra laag van betekenis en zin toe aan het puur lichamelijke beloningssysteem.” Wat vind jij nou echt belangrijk? Zodra je daar méér tijd aan besteedt, zal je merken dat je eigen geluksniveau duurzaam stijgt. Volgens Jacobs blijft het geluk daardoor ook langer aanwezig en hoef je het niet voortdurend na te jagen via nieuwe aankopen.
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
