Grote kans dat jij vandaag al hebt geroddeld zonder het zo te noemen. Misschien vertelde je iets over een collega die altijd te laat komt, of had je het met een vriend(in) over het gedrag van iemand anders. Volgens onderzoek roddelen mensen gemiddeld 52 minuten per dag. En nee, dat is niet per se slecht nieuws.
Roddelen heeft een slechte naam. Het zou gemeen zijn, achterbaks, destructief. Maar volgens nieuw onderzoek van onder meer Stanford-professor Michele Gelfand is dat beeld te kort door de bocht. Sterker nog: roddelen blijkt een belangrijk sociaal mechanisme dat in vrijwel alle menselijke samenlevingen voorkomt. Niet om anderen neer te halen, maar om samenwerking te bevorderen.
Van Mesopotamië tot moderne kantoren
Roddelen is zo oud als de mensheid. Van jagers-verzamelaars tot het oude Griekenland: overal werd er gesproken over mensen die er niet bij waren. Evolutionair gezien lijkt dat vreemd. Waarom zouden mensen tijd en energie steken in het delen van informatie die hen op dat moment zelf niets oplevert?
Gelfand en haar collega’s zochten het uit via een speltheoretisch model. Daarin lieten ze duizenden virtuele mensen met elkaar communiceren, soms als roddelaars, soms als opportunisten of egoïsten. Wat bleek? Roddelaars overleefden niet alleen, ze domineerden het systeem. In 90 procent van de gevallen evolueerde de samenleving zó dat roddelaars de meerderheid vormden.
Roddelen is informatie delen
De verklaring is opvallend logisch: mensen (en in dit geval ook algoritmes) gedragen zich minder egoïstisch als ze weten dat anderen over hen praten. Roddelaars delen informatie over reputatie: wie is betrouwbaar, wie werkt samen, wie handelt alleen uit eigenbelang? Dat zorgt ervoor dat mensen zich netter gedragen.
Het werkt alleen als de informatie klopt. Onnauwkeurige of gemene roddels helpen niemand, maar nauwkeurige observaties kunnen zelfs onderlinge samenwerking stimuleren. In de simulatie werd vooral samengewerkt met bekende roddelaars: uit eigenbelang, maar met positief effect.
Het model liet zien dat ook zogenoemde opportunisten belangrijk zijn. Dat zijn personen die vooral samenwerken met mensen die een reputatie hebben als roddelaar, omdat ze weten dat hun gedrag dan gezien wordt. Op die manier helpen ze onbewust mee aan het handhaven van normen.
Volgens Gelfand is dit een fascinerende dynamiek: roddelaars en opportunisten hebben elkaar nodig. Zolang roddelaars bekendstaan als betrouwbaar, versterken ze de sociale samenhang.
Niet zo schadelijk
Het onderzoek benadrukt dat roddelen, mits eerlijk en met de juiste intentie, helemaal niet zo schadelijk hoeft te zijn als we vaak denken. Het is een manier om normen te bewaken, samenwerking te belonen en sociaal gedrag te stimuleren.
De volgende keer dat je hoort hoe iemand zich gedraagt op het werk of in een vriendengroep, vraag jezelf dan niet alleen af of het roddel is, maar ook waarom het gedeeld wordt. Soms is praten over anderen juist wat ons bij elkaar houdt.
Waarom datingapps soms meer kwaad dan goed doen
Slimme AI-glimlach maakt je aantrekkelijker op speeddates
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
